علل نافرمانی کودکان و راهكارهاي درماني
گاهی کودکان از عمل کردن به دستور بزرگترها یا قبول توصیه و نظر آنان سر باز میزنند. این امتناع و خودداری از ویژگیهای رشدی کودکان و نوجوانان است، و نباید سبب ترس و نگرانی در والدین گردد.
به عبارت دیگر در مراحلی از رشد( مثلاً در حدود ۴ سالگی و بعدها در ۱۲ و ۱۳ سالگی) نه گفتن، یک خصلت طبیعی و نشان دهنده روند عادی رشد است. این نه گفتنها نمایانگر آن است که کودک و نوجوان به وجود مستقل خویش آگاهی پیدا کرده و در صدد آشکار کردن آن است.
اما گاهی این خصلت طبیعی به یک امر کاملاً غیر طبیعی تبدیل میشود و آن زمانی است که کودک به نه گفتن عادت میکند و حاضر نمیشود خواستههای معقول دیگران را برآورده سازد. و دستورات آنان را اجرا کند .
بابک از نوشیدن شیر امتناع میکند. تکالیف مدرسهاش را انجام نمیدهد. از بیدار شدن به موقع در صبح خودداری میکند و …
کودکان نافرمان تقریباً در بسیاری از زمینهها و موقعیتهای زندگی به ویژه زندگی خانوادگی از دستورات سرپیچی میکنند و حتی درصدد بر میآیند که بر والدین اعمال نفوذ کنند. جالب اینجاست که والدین نیز به این رویه عادت میکنند بدین ترتیب که خودشان سفره را میآورند، پارچه آب را پر میکنند، رختخواب کودک را مرتب میکنند، کیف مدرسهاش را مرتب و منظم میکنند و …..
به عبارت دیگر آنان بعد از سالها نافرمانی و امتناع کودک از اجرای این دستورات ساده، ترجیح میدهند دیگر جواب نه از کودک نشنود. در نتیجه خودشان تمامی مسئولیت را بر عهده میگیرند.
کودکان نافرمان در سرپیچی از سخنان والدین و بزرگترها از یک اصل پیروی میکنند آن اصل هم این است که من میتوانم و حق دارم به حرف آنان گوش ندهم. بنابراین به راحتی نمیتوان با نصیحت و پند، کودکان را از سرپیچی و سرکشی بازداشت و آنها را به راه صحیح و مناسب آورد. چون اصل مذکور به مرور زمان در ذهن کودکان ریشه دوانده است و تغییر آن و اصلاح رفتارهای آزارنده به مدت زمان زیادی نیاز دارد.
کودکان گاهی فقط از پدر و مادر خود حرف شنوی ندارند و در خارج از خانه بچههای مطیع وباادب و شایسته به نظر میآیند. این دوگانگی رفتار آنها در خارج و داخل از منزل به حدی است که گاهی خویشاوندان و دوستان میپندارند که مشکل از پدر و مادر است نه از کودک.
در برخی موارد کودکان علاوه بر پدر مادر از افراد نزدیک مانند خاله دایی عمه عمو نیز نافرمانی میکنند. در موارد معدود نیز نافرمانی و سرکشی کودکان، افراد محیط را شامل میشود و به یکسان همه را آزرده و ناراحت میسازد به هر صورت همه آن کودکان نافرمان محسوب میشوند هرچند رفتارهایشان از نظر شدت و گستردگی با هم تفاوت دارند.
راهكارها:
قدم موثر در رفع این مشکل، تشخیص عامل ایجاد بروز نافرمانی در کودک است.در ادامه به راهکار هایی برای درمان اختلال نافرمانی در کودکان می پردازیم:
۱تمرکز بر رفتارهای مثبت کودک
۲تهیه برنامه روزانه برای او.البته با همفکری خودش
۳ تشویق کودک به فعالیت بدنی
۴ در صورت نافرمانی کودک، خشم خودتان را کنترل کنید.
۵ رفتار های مثبت او را ستایش کنید و به او اعتماد به نفس بدهید.
۶ رفتار های شما، الگوی رفتار فرزندتان است پس به گونه ای رفتار کنید که دوست دارید او رفتار کند.
۷ حدود و قواعدی را مشخص کنید و عواقب عدم رعایت این حدود را به او گوش زد کنید
۸ به کمک همسرتان رفتار مناسب و دائمی برقرار کنید.
۹ زمانی که قواعد تازه ای را وضع می کنید احتمال دارد رفتار های کودک بدتر شود. اما با تلاش و استمرار نتیجه ی تلاش خود را خواهید گرفت و رابطه تان با فرزندتان بهتر خواهد شد.
۱۰مانند یک دوست با فرزندتان رفتار نکنید بلکه نقش والدین او بودن را حفظ کنید.
مركز مشاوره دانش
دكتر صالح قلي پور