وسواس فکری عملی (obsessive-compulsive disorder) یک اختلال اضطرابی است که افراد را در سنین و ادوار مختلف زندگی درگیر می کند.این اختلال فرد را در یک چرخه وسواس و اجبار می اندازد.وسواس ،افکار و تصاویر ناخواسته و اجباری است که احساسات اضطراب زا را تشدید می کند. در اختلال وسواس فکری عملی ،ذهن فرد به طور افراطی با کمال طلبی درگیر است ،طوری که بیمار انعطاف پذیری و کارایی خود را از دست می دهد.این اختلال باعث ایجاد افکار تکرار شونده ناخواسته می شود.
شک و احساس گناه ،دو ویژگی این اختلال هستند.
در قرن ۱۹ این اختلال را با عنوان بیماری شک و تردید می شناختند.فرد مبتلا به اساسی ترین چیزها در مورد خودش، دیگران و دنیایی که در آن زندگی می کند شک می کند.آزار دهنده ترین ویژگی وسواس فکری عملی همین شک و تردید است و باعث می شود یک چیز را بارها و بارها نگاه و بررسی کنید و حتی زمانی که به پاسخ رسیدید تنها چند دقیقه به آن بسنده کنید که برحسب تحقیقات ،پایین بودن حافظه عملکردی در علت آن موثر است.در چنین شرایط بیمار تنها زمانی که به پوچی تلاشش برای حل این تردید پی ببرد قدمی به جلو برداشته است.
ممکن است بتوانید در مقابل انجام یک کار وسواسی مقاومت کنید ولی نمی توانید از فکر کردن وسواس گونه به آن دست بردارید.
وسواس ها رویدادهای ذهنی هستند که طی یک فرایند بیوشیمیایی به وجود می آیند.رویدادهای ذهنی که به نظر می رسد به افکار واقعی خود شخص شباهت دارند ،اما اینطور نیست.مطالعات نشان می دهد سرکوب کردن افکار باعث می شود بیشتر به آن فکر کنید.و راه درمان برای وسواس فکری این است که مواجه سازی با فکر ناراحت کننده را بیشتر انجام دهید. به عنوان دیگر اگر می خواهید به چیزی کمتر فکر کنید بیشتر به آن فکر کنید.ترس و هراس چیزی است که تنها با پذیرفتن و روبرو شدن با آن است که می توانید به آن غلبه کنید نه با فرار کردن از آن.
درمان دارویی موثر است ولی به خودی خود کافی نیست.
اینکه انسان می خواهد برای هر مشکلی یک راه حل سریع و ساده و آسان پیدا کند امری ذاتی است.اما در حال حاضر درمان قطعی برای این اختلال وجود ندارد. به عبارتی وسواس یک مشکل مزمن است.و نیاز به کنترل دارد.اگر تنها درمان شما دارودرمانی است ،بعد قطع دارو همیشه در معرض بازگشت بیماری خواهید بود.داروهای شیمیایی زمانی واقعا موثر عمل می کنند که بخشی از درمان جامع در کنار درمان شناختی- رفتاری باشند.
هدف هر درمان خوبی این است که به شما یاد بدهد درمانگر خود باشید.
هدف از یک درمان شناختی-رفتاری خوب ،قرار دادن ابزار لازم در اختیار شما برای مدیریت علایم بیماری است. با پیش رفتن روند درمان ،مسئولیت هدایت درمان کم کم از شانه درمانگر برداشته شده و به عهده خودتان خواهد بود.درمانگر وظایفی را به شما محول می کند تا بتوانید با ترسهایتان مواجه شوید و مدیریت شرایط دشوار را آموزش ببینید.
از جمله مسایلی که درمانگرتان برای حل آن تلاش خواهد کرد :
تمرینات مواجه سازی و جلوگیری از پاسخ های قبلی که در مورد وسواس هایتان انجام می دادید/ بالا بردن تحمل ابهام/ غلبه کردن بر کمال خواهی/ گرفتن اطلاعاتی راجع به این که افکار چه هستند / کنترل اطمینان خواهی /مقابله با اجتناب ها/مقابله با نگرانی و …
مرکز مشاوره و خدمات روانشناختی دانش
۰۴۱۳۳۳۵۴۳۴۸